fbpx

Burn-out | Wat is het en wat doe je ertegen?

Burn-out. Het lijkt een modewoord, iets wat tegenwoordig makkelijk geroepen wordt. Toch is het hebben van een burn-out absoluut geen lachertje. Maar liefst 1 op de 7 werkende Nederlanders heeft last van burn-outklachten. Hoe komt dat toch? En belangrijker nog: wat kun je ertegen doen?

Inhoud artikel:

We ‘moeten’ vaak zoveel

We leven in een fantastische tijd. Nog nooit hebben we als mens (in de westerse wereld) zoveel kansen gehad als in de 21eeuw. Elke minuut van de dag zijn we verbonden met het internet en we kunnen altijd contact hebben met elkaar. 24 uur per dag. 7 dagen in de week.

Maar juist hierom voelen veel mensen zich gehaast. Er is zoveel mogelijk, dus waarom zou je er niet alles uithalen wat erin zit? We leven in een wereld die heel veel van ons vraagt en we hebben vaak het gevoel dat we van alles moeten.

En dingen ‘moeten’ is helemaal niet slecht. Als jij bijvoorbeeld een nieuwe taal wilt leren, dan moet daar wel een ‘moeten’ achter zitten. Anders begin je er niet aan en ga je je doel nooit behalen. Maar een ander soort moeten zorgt voor weerstand. ‘Ik moet naar die verjaardag.’ ‘Ik moet succesvol zijn.’ ‘Ik moet weten wat ik echt wil’. Hier krijgen de meeste mensen stress van.

Neem de gemiddelde millennial maar als voorbeeld. Een 18-jarige komt van school en stort zich volledig in het studentenleven. Op kamers gaan, feestjes meepakken en nieuwe mensen leren kennen. Ondertussen hard studeren en actief zijn, want met alleen een diploma kom je er niet meer, en een bijbaantje in de avonden en weekenden om de studie te bekostigen. Eenmaal afgestudeerd snel op zoek naar een baan om in door te kunnen groeien en genoeg verdienen om een woning te kunnen betalen. Ondertussen sociale contacten én sociale media in de gaten houden, want ‘een dag niet online is een dag niet geleefd’. En dan begint het werkende leven pas…

Niet gek dat de meeste burn-outs voorkomen bij mensen tussen de 25 en 35 jaar. (bron)

Stress is niet slecht

stress en burn-outJa, de tijd waarin we leven kan voor best wat stress zorgen. Maar stress is in de basis niet slecht. Het is een heel normaal verschijnsel en we hebben het vaak zelfs nodig.

Als je stress hebt produceert je lichaam namelijk adrenaline en het stresshormoon cortisol. Hierdoor word je scherp en alert. Lichte stress voor een rijexamen of sollicitatiegesprek zorgt er bijvoorbeeld voor dat je alerter bent en dus ook beter presteert. Op dat moment functioneer je op de top van je vermogens.

Je krijgt dus geen burn-out als je het een tijdje erg druk hebt gehad omdat je bijvoorbeeld te maken hebt met een deadline op je werk. Of omdat je pas een kindje hebt gekregen en gestrest bent door het grote slaapgebrek.

Maar ervaar je dit langere tijd, dus ook als je níet moet presteren? Ontspan je niet genoeg? Dan ben je té gespannen – overspannen. Je ervaart hevige stressklachten, maar ook klachten als slapeloosheid, slecht concentreren, paniekaanvallen, angst. Duidelijke symptomen dus.

Ga je hierna toch op dezelfde manier door? En word je langdurig blootgesteld aan stress? Dan heb je kans dat je volledig instort – lichamelijk en emotioneel. Op een gegeven moment brand je dan op, het licht gaat uit. Je krijgt een burn-out.

Wat is een burn-out?

Een burn-out is het eindpunt van een periode vol stress. Of, zoals de Van Dale dat omschrijft: ‘een toestand van geestelijke uitputting ten gevolge van langdurige stress’.

Burn-out betekent dan ook letterlijk ‘opgebrand’. Vaak is het een combinatie van meerdere factoren – werk en privé. Je hebt het bijvoorbeeld al langere tijd ontzettend druk op je werk én je zit ondertussen ook nog in een verbouwing thuis. Of je ervaart als verpleegkundige al enkele jaren een hoge werkdruk door onderbemanning én je hebt thuis een jong gezin.

Het verschil tussen burn-out en overspannen

Overspannenheid kun je ook wel zien als het voorstadium van een burn-out. Je raakt overbelast, bent overwerkt, voelt je onrustig, slaapt slecht. Dit kan gebeuren als er veel van je gevraagd wordt in korte tijd. Je verliest de controle en ervaart ernstige stressklachten.

Maar die controle is gemakkelijk weer terug te nemen. Neem je de stress weg door bijvoorbeeld hulp te vragen of op vakantie te gaan? Dan zullen de klachten ook minder worden. Bij een burn-out gaat dit niet zo gemakkelijk. Daar heb je de klachten al een te lange tijd genegeerd.

Lees ook: Stress verminderen? Ga mediteren!

Wat zijn burn-out symptomen?

Mensen die een burn-out hebben of hebben gehad geven vaak aan dat ze het onbewust wel zagen aankomen, maar nooit bewust hebben stilgestaan bij de symptomen.

Een burn-out kun je herkennen aan zowel fysieke als mentale symptomen. Enkele van de meest voorkomende hebben we hieronder op een rijtje gezet. Natuurlijk is het niet zo dat als jij een of enkele van deze burn-out symptomen ervaart, je ook direct een burn-out hebt of krijgt. Maar het is dan wel van belang om jezelf goed in de gaten te houden.

Fysieke symptomen burn-out

  • Extreme vermoeidheid. Het nummer één symptoom dat mensen met een (bijna) burn-out ervaren is extreme vermoeidheid. Je lichaam raakt uitgeput en je voelt je constant moe. Hierdoor heb je geen puf om dingen te doen, laat staan naar je werk gaan of voor de kinderen zorgen. Je leeft alsof je een jetlag hebt en bent kapot, helemaal op.

  • Slapeloosheid. Je hebt moeite met inslapen of doorslapen. Hierdoor ben je overdag ontzettend moe, maar toch kun je ’s avonds de slaap maar niet vatten. Je hoofd blijft maar doorgaan en je lijf staat continu ‘aan’ waardoor je wakker en alert blijft.

  • Wazig zien. Ook je ogen worden steeds sneller moe en het kan zijn dat je wazig gaat zien. Hier kun je last van krijgen tijdens bijvoorbeeld autorijden.

  • Maag- en darmklachten. Je organen kunnen niet zo goed tegen stress. Als je langdurig wordt blootgesteld aan stress kun je last krijgen van maagklachten en darmklachten, zoals buikpijn, rommelige darmen of een opgejaagd gevoel in je buik. 

  • Slechte weerstand. Mensen die een burn-out naderen ervaren veel stress en hebben weinig energie. Het lichaam is uitgeput en daarom vatbaar voor virussen. Je weerstand wordt slechter en je bent bijvoorbeeld sneller ziek of herstelt minder snel.

  • Hoofdpijn of migraine. Als je continu gespannen bent, ga je spierspanning opbouwen in je rug, nek en schouders. Hierdoor kun je hoofdpijn krijgen of zelfs last krijgen van migraine.
vermoeidheid door burn-outTijdens een burn-out ben je helemaal opgebrand, lichamelijk en mentaal.

Extreme vermoeidheid heeft niet alleen lichamelijk, maar ook emotioneel en mentaal veel invloed. Vergelijk het maar met een nachtje doorhalen. Als je een nacht niet hebt geslapen voel je je chagrijnig, emotioneel, labiel en wil je het liefst in je bed blijven liggen. Tijdens een burn-out is dit voornamelijk het overheersende gevoel. 

Mentale symptomen burn-out

  • Concentratieproblemen. Als je vaak en snel moe bent, wordt het steeds lastiger om je nog goed te kunnen concentreren. Je kunt het gevoel hebben dat je hoofd vol watten zit en verliest de grip op je werkzaamheden.

  • Storm in je hoofd. Je gedachten gaan maar door en je blijft piekeren, vaak over de kleinste dingen. Als je continu op hoogspanning staat kun je het gevoel krijgen alsof je geleefd wordt en de controle aan het verliezen bent.

  • Opgejaagd gevoel. Veel stress in je lichaam geeft je een opgejaagd gevoel. Je staat continu ‘aan’ en op scherp. Je hebt het idee dat je altijd tijd tekort komt en je hoofd gaat maar door.

  • Paniekaanvallen of hyperventileren. Mensen met een burn-out of een bijna-burn-out kunnen zich vaak angstig voelen. Dit kan zelfs leiden tot paniekaanvallen of hyperventilatie.

  • Moeilijk kunnen ontspannen. Juist omdat je zoveel piekert en je gedachten maar doorgaan over wat er allemaal nog moet gebeuren of gebeurd is, kun je je maar moeilijk ontspannen. Je bent elke dag bezig met de dingen die je nog moet doen en je kunt moeilijk een stapje terug zetten.

  • Somberheid en huilbuien. Je hebt nergens zin in en voelt je rusteloos, je kunt niet meer écht genieten en denkt steeds negatiever. Dit kan zich uiten in spontane huilbuien, bijvoorbeeld om kleine en onbelangrijke dingen. 

  • Prikkelbaar. Je reageert sneller prikkelbaar op je collega’s, partner of kinderen en je kunt niet meer zoveel hebben. Hierdoor ga je negatiever in het leven staan en vind je het moeilijk om de dingen positief in te zien.

Meer weten over stress en burn-out? In podcast #47 van de Master Your Mindset Podcast bespreken we dit onderwerp uitgebreid.

Hoe ontstaat een burn-out?

Oké, de symptomen van een burn-out zijn serieus. Maar hoe kóm je eraan? Wat zijn de oorzaken van een burn-out?

Een burn-out krijg je niet na een paar dagen hard werken. Je kunt jezelf ook wel vergelijken met een batterij. In het begin is je batterij vol en heb je volop energie. Maar hoe vaker je je batterij gebruikt, hoe leger deze wordt.

Je begint steeds vermoeider te worden, je raakt sneller geïrriteerd of kunt je steeds slechter concentreren. Je moet je batterij een keer opladen wil je weer 100% energie hebben. Doe je dit niet? Dat raakt hij steeds leger en leger.

Als je heel lang op je batterij en uiteindelijk zelfs je reservebatterij leeft, zónder deze op te laden, raakt deze een keer op. Je batterij is leeg. Je hebt een burn-out.

‘Een burn-out? Dat overkomt mij niet.’

Dat dacht Michael ook. Twee jaar lang zat hij in een burn-out situatie, zonder dat hij het zelf echt doorhad of wilde toegeven. Hier vertelde hij openlijk over in een interview met Sanny Verhoeven (vanaf minuut 10:00).

Hoe ga jij om met stress?

Een burn-out kan echt iedereen overkomen. Toch zijn sommige mensen hier gevoeliger voor. Het kan daarom zijn dat in dezelfde situatie de ene persoon wel een burn-out krijgt en de andere niet. Hoe komt dat toch?

Iedereen ervaart stress. Er gebeuren nu eenmaal dingen om ons heen waar we geen controle over hebben en wat voor spanning kan zorgen. Denk maar aan een overlijden, onverwachte deadlines, autopech…

Maar het gaat erom hoe je met die situaties en die stress omgaat. Dit wordt ook wel coping style genoemd. Ofwel: de manier waarop iemand met stress en problemen omgaat.

Iedereen heeft een eigen automatische reactie op problemen of onverwachte situaties. Waar de een een probleem actief aanpakt en het positieve blijft inzien, zal de ander zich eerder machteloos en verdrietig voelen. Dit beïnvloedt de manier waarop stress vat op je kan hebben.

Ook interessant: Wat te doen tegen stress? 5 manieren om stress te verminderen

Hoe voorkom je een burn-out?

Hoe voorkom je een burn-out? Ofwel: hoe ga je om met stress? 

  • Maak bewust tijd voor selfcare. Plan tijd in je agenda in om te ontspannen en te genieten, zodat je nooit lange periodes achter elkaar onder hoge druk staat. Ga
    bijvoorbeeld regelmatig even wandelen, de natuur in. Of neem minimaal één avond in de week vrij om het rustig aan te doen en tijd voor jezelf te nemen. 

  • Ga beter met je tijd om. Jij bepaalt de spelregels van je eigen leven. En als je je daaraan houdt, kun je nooit te veel stress hebben. Ga daarom heel bewust met je tijd om en durf ‘nee’ te zeggen. Waar wil je wél en waar wil je géén (of zo min mogelijk) tijd aan besteden?

  • Bepaal bewust wanneer je ‘aan’ staat. Ga heel bewust om met je tijd ‘online’. Zorg bijvoorbeeld dat je mail uit staat als je aan het werk bent, zodat je niet constant meldingen krijgt. Plan daarnaast vaste momenten in om op sociale media te kijken, zodat je niet de hele dag door afgeleid wordt. 

  • Leer omgaan met stressvolle situaties. Leer jezelf gezonde manieren aan om met stressvolle situaties te dealen. Raak je bijvoorbeeld snel in paniek? Leer jezelf dan aan om eerst een paar keer goed en diep adem te halen voordat je een beslissing neemt (eerst even tot 10 tellen..).

  • Verhoog je energieniveau. Zorg dat je energieniveau hoog is. Mensen met een hoofd energieniveau zijn stabiel. Stel jezelf hiervoor bewust de vraag: wat kost veel energie en waar krijg ik energie van? Plan bijvoorbeeld wekelijks in om een paar keer te sporten en te mediteren.

  • Maak een ‘dit wil ik niet meer-lijstje’. Maak een lijstje van de momenten die stress opleveren: een ‘dit wil ik niet meer’-lijstje. Daarna maak je een stappenplan om het op te lossen. Levert het naar school brengen van de kinderen stress op? Zorg dan voor een oplossing.

  • master your mindsetWerk aan je mindset. Negatieve emoties en negatieve gedachten maken je mentaal instabiel. Houd je mind en geest onder controle door aan je mindset te werken. Een fijn boek dat je hierbij kan helpen is Master your Mindset. Master your Mindset gaat over het begrijpen van je eigen denkwijze en hoe je die effectief kunt veranderen. Dit boek gaat over inzicht, zingeving, bewustzijn en het behalen van doelgerichte resultaten.
  • Uit je hoofd en op papier. Ervaar je dat je stress krijgt? Pak een pen en papier en schrijf je gedachten op. Dit werkt vaak erg verhelderend en ontspannen. Zo blijven problemen of twijfels niet in je hoofd zitten maar maak je ze helder en concreet.

  • Haal adem. Er is een mooi natuurlijk medicijn aan ons gegeven: ademhaling. Je kunt zoveel meer rust ervaren door elke dag een paar minuten bewust adem te halen. Rustig en diep in door je neus en langzaam uit door je mond… Er komt meer zuurstof in je lijf, je voelt je energieker én je wordt er rustiger van.

Lees ook: 4 ademhalingsoefeningen bij spanning en stress

Mediteren: #1 manier voor meer rust

Een belangrijke manier om een burn-out te voorkomen is mediteren. 

Meditatie kun je zien als een bezoekje aan de sportschool. Je houdt je lichaam gezond door goed te eten en regelmatig te sporten. Hoe vaker je traint, hoe meer spieren je krijgt en hoe fitter je bent. Sport je een paar weken niet? Dan zul je verslappen en je steeds minder fit voelen.

Ditzelfde geldt voor meditatie. Het is als een sportschool voor je mind. Regelmatig mediteren zorgt er onder andere voor dat je:

  • minder stress ervaart;
  • beter met stressvolle situaties om kunt gaan;
  • beter en langer kunt slapen;
  • meer kunt genieten van het moment;
  • een betere concentratie hebt;
  • meer energie hebt;
  • en creatiever bent.

Hoe moet je mediteren?

Mediteren is niet moeilijk. Het is niet veel meer dan een momentje rust nemen voor jezelf.

Je kunt dit doen wanneer jij het prettig vindt. ’s Ochtends bijvoorbeeld, als je net wakker bent om de dag vol energie te beginnen. ’s Avonds in bed om lekkerder te slapen. Of overdag voor een boost tussendoor.

En veel hoef je daar niet voor te doen! 

  1. Zoek een rustig plekje op.
  2. Ga comfortabel zitten of liggen.
  3. Sluit je ogen.
  4. En focus je een paar minuten op je ademhaling.

That’s it. 

Als je aan het mediteren bent probeer je de stilte in jezelf te ervaren. Dit kun je doen door je aandacht ergens op te richten, bijvoorbeeld op je ademhaling. Wees je bewust van de lucht die door je neus naar binnen stroomt en de lucht die door je mond weer naar buiten gaat; voel het op en neer gaan van je buik en je borstkas en focus je op dit moment. 

Dwalen je gedachten af naar iets anders dan je ademhaling? Merk op zo’n moment de gedachte op, zonder oordeel. Laat de gedachte gaan en richt je aandacht weer op je ademhaling. Net als wolkjes die voorbijdrijven in de lucht. Hoe vaker je dit doet, hoe beter en makkelijker je gaat ervaren dat er steeds minder gedachten zijn die je afleiden.

Tijdens meditatie verdring je dus geen gedachten. Je denkt niet: “oh, ik moet nu terug naar mijn ademhaling, niet aan die to-dolijst denken, niet denken”. In plaats daarvan merk je de gedachte op en laat je hem gewoon varen, als een papieren boot op een kabbelend beekje. 

Meditation Moments App 

Mediteren kan in het begin best lastig zijn. Zodra je gaat zitten op een stil plekje en je ogen sluit, razen je gedachten maar door. ‘Doe ik het wel goed?’ ‘Waar moet ik aan denken?’ ‘O nee, ik moet juist niet denken’…

Daarom hebben we in de Meditation Moments app geleide meditaties opgenomen. Tijdens deze meditaties hoef je alleen te luisteren naar de stem van Michael (met op de achtergrond ontspannen muziek). De stem leidt je door de meditatie heen en neemt je als wijze bij de hand mee. Je hoeft dus verder niet je best te doen en je hoeft je alleen maar te focussen op wat er wordt gezegd. Hierdoor kun je je volledig aan de meditatie overgeven en zul je zien dat je steeds beter kunt ontspannen.

De geleide meditaties in de app zijn geschikt voor als je veel stress ervaart en beter wilt leren ontspannen, maar ook als je midden in een burn-out zit. De app wordt door meer dan 255.000 mensen gebruikt, waaronder veel die een burn-out hebben of hebben gehad. En de reacties zijn overweldigend! 

beoordeling-meditation-moments ervaring-meditation-moments reactie-meditation-moments review-meditation-moments

 

Een burn-out als kruispunt in je leven

Een burn-out schudt je wakker. Je kunt het zien ook wel zien als een kruispunt of soort pitstop-moment in je leven. In een gevecht met een burnout zul je nooit de winnaar zijn, dus vecht niet. Vul jezelf met positieve energie en dankbaarheid. Geniet van al het moois om je heen, de mooie dag, de zon, de vogels, de natuur, de lieve mensen om je heen, je kwaliteiten, je dromen. Zoek de schoonheid van het leven op en voel wat dat met je doet. Verleg je aandacht van alle oorzaken en bijzaken van een burn-out, naar liefde, vrede en geluk. Je zult je snel heel anders voelen.

Heb je geestelijke of lichamelijke klachten en wil je medisch advies van een specialist? Raadpleeg dan een (bedrijfs)arts of psycholoog. 

 

 

Michael Pilarczyk

Michael is oprichter en stem van Meditation Moments.
De app voor meer rust in je hoofd, minder stress, inspiratie en heel veel relaxte momenten. Met tientallen meditaties voor elk moment van de dag.

Probeer de app gratis!

Wij gebruiken cookies om het bezoek op de website voor jou nog makkelijker en persoonlijker te maken.
AkkoordPrivacy instellingen

AVG

  • Google Analytics
  • Facebook Pixel
  • Pinterest Tag
  • AdRoll-pixel

Google Analytics

Onze website gebruikt een Google Analytics tracking-code. Deze houdt bij welke pagina’s je op onze website bezoekt. Op die manier kunnen wij jou online beter bedienen. Op het gebruik van Google Analytics zijn hun algemene voorwaarden en hun privacybeleid van toepassing.

Facebook Pixel

Onze website gebruikt de Facebook Pixel. Deze houdt bij welke pagina’s je op onze website bezoekt. De Facebook Pixel zorgt ervoor dat jij op Facebook relevante content van Meditation Moments te zien krijgt en dat onze advertenties beter op jouw behoeftes worden afgestemd. Op die manier kunnen wij jou online beter bedienen. Op het gebruik van deze social media zijn hun algemene voorwaarden en hun privacybeleid van toepassing.

Pinterest Tag

Onze website gebruikt de Pinterest Tag. Deze houdt bij welke pagina’s je op onze website bezoekt. De Pinterest Tag zorgt ervoor dat jij op Pinterest relevante content van Meditation Moments te zien krijgt en dat onze advertenties beter op jouw behoeftes worden afgestemd. Op die manier kunnen wij jou online beter bedienen. Op het gebruik van deze social media zijn hun algemene voorwaarden en hun privacybeleid van toepassing.

AdRoll-pixel

Onze website gebruikt de AdRoll-pixel. Deze houdt bij welke pagina’s je op onze website bezoekt. De AdRoll-pixel zorgt ervoor dat jij op het internet relevante content van Meditation Moments te zien krijgt en dat onze advertenties beter op jouw behoeftes worden afgestemd. Op die manier kunnen wij jou online beter bedienen.

255 Shares
Share251
Share
Pin4